Drogreden E-mail

Een drogreden (schijnreden, denkfout, sofisme) is een reden of redenering die niet klopt, maar wel aannemelijk lijkt.
De oudste bekende teksten hierover zijn de dialoog Euthydemus van Plato, waarin een reeks onbenoemde drogredenen de revue passeert, en het werk De Sophisticis Elenchis van diens leerling Aristoteles. In dit werkje werden door hem diverse figuren voor het eerst benoemd en ontleed en het staat nog steeds model voor publicaties over drogredenen, denkfouten, informele logica en argumentatieleer.

Net als een goede redenering bestaat een drogreden uit één of meer premissen (stellingen) of axioma's (niet bewezen aannames) waaruit na het stellen van causaal verband een conclusie wordt getrokken of een aantal argumenten waarmee een mening wordt onderbouwd. De conclusie van een drogreden kan zowel juist als onjuist zijn, maar een drogreden voldoet niet aan de voorwaarden geldigheid en gezondheid. Dat wil zeggen dat de redenering niet geldig is (dan klopt de vorm van de redenering niet) en/of niet gezond is (dan zijn de stellingen niet geldig).
Drogredenen worden vaak opzettelijk gebruikt door demagogen. Volgens de Britse filosoof Jeremy Bentham konden ze enkel dienen om al wat krom is schijnbaar recht te praten: "Abuse can only be defended by fallacies".
Drogredenen worden echter ook nogal eens onopzettelijk gebruikt door mensen die niet weten dat het drogredenen zijn, maar veronderstellen dat het correcte argumenten zijn (het zijn dan eerder denk- of redeneerfouten). Verder worden drogredenen vaak in humor gebruikt. In dat geval ligt het bedrieglijke van de gepresenteerde gedachtegang er meestal dik bovenop. Doorgaans draait het dan om een dubbelzinnigheid of het met nogal absurde gevolgen wisselend in een ruime dan wel enge betekenis hanteren van eenzelfde term.
Ook in reclame komen drogredenen veelvuldig voor. Enkele voorbeelden zijn:

  • In de bewering "de meeste tandartsen bevelen X aan" is bijvoorbeeld sprake van het beroep op autoriteit.
  • Een ander cliché is: "Dermatologisch getest!" Immers, zolang de resultaten er niet bij worden vermeld, is dit geen logisch argument om een bepaald product te kopen.

Reeds in de klassieke oudheid onderscheidde men verschillende soorten drogredenen. Deze zijn nog steeds bekend onder hun Latijnse namen die er in de middeleeuwse scholastiek aan werden toegekend, zoals:

  • Argumentum ad baculum;
  • Argumentum ad populum;
  • Argumentum ad misericordiam.

Ook aan 'moderne' drogredenen wordt wel een Latijnse naam toegekend, bijvoorbeeld de Reductio ad Hitlerum.

Drogredenen zijn soms moeilijk in een categorie onder te brengen.
In de filosofie wordt vaak de indeling volgens Aristoteles gebruikt:

  • Formele drogredenen;
    Drogredenen waarbij er een fout in de logica van de redenering zit.
  • Informele drogredenen.
    - Drogredenen waarbij in de premissen verkeerde aannames worden gedaan en dus onjuiste premissen worden gebruikt.
    - Drogredenen waarbij de conclusie bereikt wordt door een onjuist gebruik van woorden.

 

Er zijn verschillende soorten drogredenen:

  • Drogredenen gebaseerd op een fout in de logica;
    Dit zijn drogredenen waarbij er een fout in de logica van de redenering zit. Het zijn foutieve deductieve redeneringen.
  • Drogredenen gebaseerd op onjuiste premissen;
    Dit zijn drogredenen waarbij in de premissen verkeerde aannames worden gedaan en dus onjuiste premissen worden gebruikt.
  • Semantische drogredenen;
    Dit zijn drogredenen waarbij de conclusie bereikt wordt (of de toehoorder overtuigd wordt) door een onjuist gebruik van woorden.
  • Andere drogredenen;
    Overige drogredenen die niet onder de vorige categoriën vallen.
  • Redeneringen die op drogredenen lijken.
    Sommige soorten redeneringen worden soms aangezien voor drogredeneringen, terwijl het in feite correcte redeneringen (kunnen) zijn.

De verschillende soorten worden hierna verder onderverdeeld.

 

Drogredenen gebaseerd op een fout in de logica: 

 

Drogredenen gebaseerd op onjuiste premissen: 

 

Semantische drogredenen:

 

Andere drogredenen:

 

Redeneringen die op drogredeneringen lijken: 

 

Woorden in de mond leggen 

Manipulatie met niet aangetoonde bijvoeglijke naamwoorden

 

 
< Vorige   Volgende >
Joomla Template by Joomlashack
Free Joomla Templates